networks, people, users-3017398.jpg

Komu spadek? Komu przysługuje zachowek? Dlaczego mnie wydziedziczyli?! – czyli o dziedziczeniu słów kilka…naście. Część 2

,W pierwszej części serii dotyczącej dziedziczenia omówiliśmy dziedziczenie testamentowe. Teraz zajmiemy się dziedziczeniem ustawowym czyli najprościej mówiąc przypadkami, kiedy spadkodawca – zmarły – nie zostawił testamentu. 

Dziedziczenie ustawowe jest regulowane przepisami Kodeksu Cywilnego, Księga 4, Tytuł II, artykuły od 931 do 940. W tej części poznamy podstawowe zagadnienia oraz przepisy dotyczące dziedziczenia a w kolejnej części zajmiemy się przykładowymi sytuacjami o jakie pytacie.

Czym są grupy spadkowe i kto do nich należy?

Zacznijmy od określenia tzw. grup spadkowych, czyli osób jakie mogą dziedziczyć spadek w zależności od powiązań jakie mieli ze spadkodawcą. Wyróżnia się 5 grup spadkowych:

-Pierwsza grupa: zstępni i małżonek 

-Druga grupa: małżonek, rodzice, rodzeństwo, zstępni rodzeństwa.

-Trzecia grupa: dziadkowie i zstępni dziadków

-Czwarta grupa: pasierbowie

-Piąta grupa: gmina albo Skarb Państwa

 

Od razu widać, że więzy ze spadkodawcą mogą wynikać z: pokrewieństwa (np. więzy krwi), prawa (np. małżonkowie, adoptowane dzieci) lub powinowactwa (np. pasierbowie). Co do ostatniej – piątej grupy więzy nie występują w tradycyjnym tego słowa znaczeniu. 

Zstępny – czyli kto?

Warto tutaj wyjaśnić pojęcie zstępnych. Zstępnym nazywamy każdego kolejnego potomka tej samej osoby, czyli dzieci, wnuki, prawnuki i tak dalej. Ciekawostką językową jest tu fakt, że potomka może mieć każde zwierze, za to określenie zstępny stosuje się tylko dla potomków człowieka. Wiedzieliście o tym? Dajcie znać w komentarzu. 

A skoro jesteśmy już przy słownictwie to pamiętajcie, że pasierbem nazywamy dziecko małżonka z innego związku, co za tym idzie może on zostać adoptowany przez aktualnego małżonka biologicznego rodzica. Od tego też zależy w której grupie spadkowej się znajdzie. 

 

Wracamy do dziedziczenia ustawowego. Ogólnie mówiąc, zastosowanie ma zasada pierwszeństwa dziedziczenia. Oznacza to tyle, że np. osoba z grupy trzeciej nie może odziedziczyć spadku jeżeli ktoś z grupy drugiej go przyjmie lub dopóki wszystkie osoby w grup 1-2 nie zrzekną się spadku. 

Osoby z grupy pierwszej czyli małżonkowie i dzieci (biologiczne i adoptowane) mają pierwszeństwo w dziedziczeniu ustawowym. Wg zapisu w art. 931 dziedziczą oni w częściach równych, z warunkiem, że część spadku, która przysługuje małżonkowi musi stanowić przynajmniej ¼ całego spadku. W przypadku gdyby dziecko spadkodawcy zmarło przed otwarciem spadku przypadający dla niego udział otrzymują jego zstępni. 

Jak to jest z zachowkiem?

Przy rozważaniach dotyczących dziedziczenia spadku należy również wspomnieć o zachowku. Zagadnienia tego dotyczy cały Tytuł IV wyżej wspomnianej księgi Kodeksu Cywilnego. Instytuacja zachowku polega na uprawnieniu zstępnych, rodziców oraz małżonków spadkodawcy do ubiegania się o spadek w przypadku gdy zostali pominięci przez spadkodawcę w dziedziczeniu. Dla przykładu: Ojciec uznał, że po jego śmierci wszystko ma dziedziczyć tylko jedno z dzieci. Jeszcze za życia przepisał cały swój majątek jednej osobie. Po jego śmierci pozostałe dzieci (nieletnie) lub inni uprawnieni do spadku (trwale niezdolni do pracy) mają prawo do ⅓ lub nawet połowy wartości spadku.

Jeżeli wcześniej spadkodawca nie przekazał im w formie darowizny wartość zachowku, mogą oni wnieść przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy odpowiadającej wysokości zachowku. Samo obliczenie wysokości zachowku oraz podstawy od jakiej powinien być on liczony jest na tyle skomplikowane, że polecamy kontakt z radcą prawnym. Według przepisów roszczenia o zachowek przedawniają się z upływem pięciu lat od: ogłoszenia testamentu lub otwarcia spadku. Należy również pamiętać, że możliwa jest sytuacja w której spadkobierca, który ma zapłacić zachowek jest jednocześnie sam uprawniony do zachowku. Jak widzicie – zachowek może stanowić nie lada wyzwanie dla osoby nieznającej się biegle na prawie spadkowym. 

Zobaczysz, że Cię wydziedziczę!

Ostatnią kwestią jaką poruszymy w tym artykule jest wydziedziczenie. Wprawdzie łączy się ono z dziedziczeniem testamentowym ale w głównej mierze wpływa na dziedziczenie ustawowe. O wydziedziczeniu mówi art. 1008 Kodeksu Cywilnego. Są trzy powody dla których spadkodawca może pozbawić spadkobiercy prawa do zachowku:

  1. spadkobierca wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;
  2. spadkobierca dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;
  3. spadkobierca uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

Przyczyna wydziedziczenia powinna być zawarta w treści testamentu. Art. 1010 daje możliwość “anulowania” wydziedziczenia w przypadku gdy spadkodawca wybaczył swojemu spadkobiercy.  

 

W obu częściach poruszyliśmy najważniejsze zasady dziedziczenia jakie funkcjonują w Polskim systemie prawnym. Zapraszamy do części trzeciej, gdzie sprawy dziedziczenia spróbujemy rozwiązać na konkretnych przykładach oraz części czwartej, gdzie zmierzymy się z podatkami od spadku.

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Projekt i realizacja mecenasiwsieci.pl