mortgage, house, money-3580537.jpg

Komu spadek? Jak go podzielić? Czy muszę płacić podatek od spadku?! – czyli o dziedziczeniu słów kilka…naście. Część 4

Skoro wiemy już z poprzednich części (1, 2, 3) na czym polega i jakie są reguły dziedziczenia możemy skupić się na praktycznych kwestiach dotyczących spadku. Dzisiaj rozważymy jak dzieli się spadki między spadkobierców oraz jak wygląda rozliczenie spadku w Urzędzie Skarbowym

Podział spadku na przykładzie rodziny Kowalskich

Aby zrozumieć zasadę podziału oraz spłaty spadku przedstawimy to na przykładzie rodziny Kowalskich. Przyjmijmy, że spadkodawca, czyli pan Jan Kowalski był wdowcem i miał 3 dzieci, które są spadkobiercami. Nie zostawił po sobie testamentu. W wartość spadku wchodzi: dom na Mazurach wart 450 tys zł, mieszkanie w Katowicach warte 225 tys. zł oraz najnowszy model samochodu marki X o wartości rynkowej 180 tys zł. Brak testamentu od razu uruchamia proces dziedziczenia ustawowego. Aby prawidłowo podzielić spadek musimy zebrać całą wartość spadku i podzielić go na równe części. Oczywiście możliwa jest sprzedaż masy spadkowej i podzielenie uzyskanej kwoty na 3 części. Uznamy, że dzieci nie chcą pozbywać się rzeczy należących wcześniej do ojca, stąd też następuje podział spadku. Przyjmijmy, że rodzeństwo jest wyjątkowo zgodne. Postanowiło, że najstarsza córka Anna w spadku dziedziczy dom, syn Marek mieszkanie a najmłodszy syn Rafał samochód.

Wyrównanie wartości spadku między spadkobiercami

Jak wydać wartość poszczególnych składowych spadku nie jest równa. Według prawa każdemu z dzieci w spadku przypada ⅓ masy spadkowej. Rachunek wygląda więc następująco: 450 tys. zł + 225 tys. zł + 180 tys. zł = 855 tys. zł masy spadkowej. Podział na 3 spadkobierców, daje 285 tys. zł dla każdego z rodzeństwa. W tej sytuacji pani Anna musi wyrównać kwoty (dokonać dopłaty) swoich braci w następujący sposób: Markowi, który wziął mieszkanie wypłaca 60 tys. zł, a Rafałowi 105 tys. zł. Po wypłacie pieniędzy dla braci spadek zostaje spłacony, w przyszłości dom na Mazurach będą dziedziczyć spadkobiercy p. Anny, mieszkanie w Katowicach spadkobiercy p. Marka a samochód spadkobiercy p. Rafała. Jest to oczywiście najprostszy przykład podziału i spłaty spadku. Niestety w życiu często dochodzi do konfliktów rodzinnych w sytuacjach podziały spadku lub jego spłaty. Jeżeli dotyczy Was ten problem i nie potraficie porozumieć się sami, pomóc może jedynie radca prawny.

Powyższy przykład jest rozwiązaniem idealnym w zaistniałej sytuacji. Jednak w porozumieniu między spadkobiercami nie musi dochodzić do dopłaty różnicy między przysługującą częścią masy spadkowej o faktyczną wartości otrzymanych dóbr. Możliwe jest również dopłata lub spłata (gdyby np p. Rafał nie chciał samochodu) na raty, jednak czas trwania spłat nie może przekraczać 10 lat.

Współwłasność spadku – czy warto ją stosować?

Istnieje również możliwość uznania współwłasności przyjmowanego spadku. Doświadczenie pokazuje, że rodzi to w późniejszym czasie konflikty – zwłaszcza przy dalszym dziedziczeniu. Zalecamy więc przeprowadzenie procesu spadkowego, który nie pozostawia wątpliwości co do dalszego zarządzania odziedziczonym majątkiem. Należy również mieć świadomość, że w umowie o podziale spadku możecie podzielić do w dowolny sposób, jednak gdy sprawa trafi do sądu wszystko będzie musiało być rozliczone wg przykładu podanego wyżej – czyli na równe części. 

Dokumenty dla Urzędu Skarbowego

Uznajmy, że spadek został podzielony oraz spłacony. Kolejnym krokiem jest rozliczenie spadku z Urzędem Skarbowym. W najlepszej sytuacji są osoby dziedziczące z I grupy – czyli dzieci i małżonkowie. Od 2020 roku z opłacania podatku od spadku są również rodziny adopcyjne. Po zmianach przepisów przeniesiono je z III do I grupy spadkowej. Warunkiem zwolnienia z podatku jest tutaj zgłoszenie do Urzędu Skarbowego faktu otrzymania spadku. Służy do tego druk SD-Z2 (pamiętajcie o załącznikach np. aktu zgonu spadkodawcy, wypisu testamentu). Na zgłoszenie mamy 6 miesięcy od otrzymania spadku – po tym terminie spadkobierca jest zobowiązany do zapłaty podatku! Wyjątkiem jest podjęcie informacji o otrzymaniu spadku po upływie poł roku od otwarcia spadku. Wtedy mamy dodatkowe 6 miesięcy na zgłoszenie do Urzędu Skarbowego. Jak w każdej takiej sytuacji zalecamy jak najszybsze dokonanie czynności i nie odkładanie niczego na ostatnią chwilę.

Co w przypadku, gdy musimy opłacić podatek od spadku?

W przypadku gdy jednak mamy obowiązek podatkowy przepisy z tym związane znajdziemy w  Ustawie z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn. Wyznaczone zostały kwoty wolne od podatku, co oznacza, że wysokość podstawy opodatkowania liczona jest od nadwyżki od tych kwot. Mówi o tym art. 9., a jego treść brzmi: Opodatkowaniu podlega nabycie przez nabywcę, od jednej osoby, własności rzeczy i praw majątkowych o czystej wartości przekraczającej:

  • 9637 zł – jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej;
  • 7276 zł – jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do II grupy podatkowej;
  • 4902 zł – jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do III grupy podatkowej.

Grupy podatkowe w spadku

Od razu należy przytoczyć treść art. 14, gdzie określone są grupy podatkowe:

  1. Wysokość podatku ustala się w zależności od grupy podatkowej, do której zaliczony jest nabywca. (…)
  1. Do poszczególnych grup podatkowych zalicza się:
  • do grupy I – małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów;
  • do grupy II – zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych;
  1. do grupy III – innych nabywców.

Jak widzicie grupy podatkowe nie pokrywają się dokładnie z grupami spadkowymi dlatego zawsze należy sprawdzić w której grupie jesteśmy. 

Podstawa opodatkowania a możliwe ulgi

Celem określenia podstawy opodatkowania warto również zajrzeć do Art 16. Ulga mieszkaniowa, który mówi o tym jaka kwota nie ulega opodatkowaniu.

  1. W przypadku nabycia własności (współwłasności) budynku lub lokalu mieszkalnego (…):
  • w drodze dziedziczenia, zapisu zwykłego, zapisu windykacyjnego, dalszego zapisu, polecenia testamentowego, darowizny lub polecenia darczyńcy przez osoby zaliczane do I grupy podatkowej,
  • w drodze dziedziczenia, zapisu zwykłego, zapisu windykacyjnego, dalszego zapisu lub polecenia testamentowego przez osoby zaliczane do II grupy podatkowej,
  • w drodze dziedziczenia, zapisu zwykłego, zapisu windykacyjnego, dalszego zapisu lub polecenia testamentowego przez osoby zaliczane do III grupy podatkowej, które sprawowały opiekę nad wymagającym takiej opieki spadkodawcą, na podstawie pisemnej umowy z podpisem notarialnie poświadczonym, przez co najmniej dwa lata od dnia poświadczenia podpisów przez notariusza

– nie wlicza się do podstawy opodatkowania ich czystej wartości do łącznej wysokości nieprzekraczającej 110 m2 powierzchni użytkowej budynku lub lokalu. W przypadku nabycia części (udziału) budynku mieszkalnego, lokalu lub udziału w spółdzielczym prawie ulga przysługuje stosownie do wielkości udziału.

Niestety ale podatek od spadku jest dość skomplikowanym zagadnieniem. Należy przeanalizować wiele kwestii zanim będziemy mogli ustalić jego wysokość oraz to czy w ogóle będziemy musieli go zapłacić. Zastanówcie się czy nie warto skorzystać z pomocy radcy prawnego lub podatkowego. 

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.