money, banknotes, currency-2159310.jpg

Kilka zdań o długach, czyli po której stronie długu lepiej być? część 1

Czym są długi każdy wie. Czy aby na pewno? Na początek zobaczymy co o długach mówi Kodeks Cywilny a konkretnie Księga 3 – Zobowiązania. 

Art.  353.  [Zobowiązanie]

1.  Zobowiązanie polega na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia, a dłużnik powinien świadczenie spełnić.

2.  Świadczenie może polegać na działaniu albo na zaniechaniu.

Czy to znaczy, że czasem wystarczy czegoś nie zrobić aby wywiązać się z długu? W świetle prawa jak najbardziej tak. Z tym zagadnieniem zmierzymy się innym razem jako z formą ciekawostki prawnej. Skupmy się jednak na zobowiązaniach, które wymagają od dłużnika określonego działania. 

Warto podkreślić, że dłużnikiem jest osoba zobowiązana, a wierzycielem osoba która tego zobowiązania oczekuje. Z kolei same pojęcie wierzytelności odnosi się do prawa do żądania otrzymania zobowiązania od dłużnika, czyli do otrzymania długu. Często pojęcia wierzytelności i długu używane są jako synonimy, co oczywiście jest błędem. 

Jak powstają długi?

Pierwsze o czym myślimy gdy pada hasło dług, to niezapłacone rachunki, nie oddane pieniądze lub mandaty, które w nerwach podarliśmy. I mamy po części racje. Długi powstają m.in. w wyniku: orzeczenia sądu lub aktu wydanego przez organ administracji, które potwierdzają zobowiązanie; dopuszczenia się czynów niedozwolonych lub zdarzenia, które doprowadziło do bezpodstawnego wzbogacenia. 

Jestem dłużnikiem. Jak pozbyć się długu?

Oczywiście będąc dłużnikiem najlepiej “spłacać” swoje długi i to terminowo, aby unikać naliczania odsetek. Dosadnie o konieczności terminowego wykonania zobowiązania mówi Art.  481.  [Odsetki za opóźnienie]  §  1. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Dodatkowo nadrzędną zasadą w temacie zobowiązań jest tzw. “należyta staranność”. Czyli dłużnik ma jak najlepiej wykonać swoje zobowiązanie. Nie ma tutaj znaczenia w jakiej formie to zobowiązanie ma być świadczone. Jeżeli jednak nie mamy warunków na wywiązanie się ze zobowiązania kodeks cywilny daje nam ciekawe rozwiązanie, a mianowicie tzw. przejęcie długu. Zerknijmy do Art.  519.:

§ 1. Osoba trzecia może wstąpić na miejsce dłużnika, który zostaje z długu zwolniony

§ 2. Przejęcie długu może nastąpić:

  1. przez umowę między wierzycielem a osobą trzecią za zgodą dłużnika; oświadczenie dłużnika może być złożone którejkolwiek ze stron;
  2. przez umowę między dłużnikiem a osobą trzecią za zgodą wierzyciela; oświadczenie wierzyciela może być złożone którejkolwiek ze stron; jest ono bezskuteczne, jeżeli wierzyciel nie wiedział, że osoba przejmująca dług jest niewypłacalna.

Trzeba mieć oczywiście na uwadze, że na powyższe rozwiązanie w znacznym stopniu wpływ ma decyzja wierzyciela, stąd też nie w każdej sytuacji będzie ono możliwe. W razie gdyby jednak strony doszły do porozumienia to koniecznie umowę o przejęcie długu oraz zgodę wierzyciela na przejęcie długu należy sporządzić na piśmie. Jest to wymóg formalny o którym mowa w art. 522 Kodeksu Cywilnego. 

Jestem wierzycielem. Jak mogę szybko pozbyć się długu?

Załóżmy, że stoimy po drugiej stronie sprawy. Jako wierzyciele mamy ustawowo możliwość sporządzenia cesji wierzytelności, czyli najkrócej mówiąc oddania komuś roli wierzyciela. Zobaczmy co na ten temat ustawodawca napisał w Kodeksie Cywilnym: Art.  509.  [Cesja]

§ 1.  Wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania.

§ 2.  Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki.

Podobnie jak w przypadku przejęcia długów należy sporządzić pisemną umowę, która może mieć formę prawną np. umowy sprzedaży, zamiany lub darowizny. Od razu zerknijmy do Art.  518.  [Wstąpienie w prawa wierzyciela]

§ 1.  Osoba trzecia, która spłaca wierzyciela, nabywa spłaconą wierzytelność do wysokości dokonanej zapłaty:

  1. jeżeli płaci cudzy dług, za który jest odpowiedzialna osobiście albo pewnymi przedmiotami majątkowymi;
  2. jeżeli przysługuje jej prawo, przed którym spłacona wierzytelność ma pierwszeństwo zaspokojenia;
  3. jeżeli działa za zgodą dłużnika w celu wstąpienia w prawa wierzyciela; zgoda dłużnika powinna być pod nieważnością wyrażona na piśmie;
  4. jeżeli to przewidują przepisy szczególne.

§ 2. W wypadkach powyższych wierzyciel nie może odmówić przyjęcia świadczenia, które jest już wymagalne.

§ 3. Jeżeli wierzyciel został spłacony przez osobę trzecią tylko w części, przysługuje mu co do pozostałej części pierwszeństwo zaspokojenia przed wierzytelnością, która przeszła na osobę trzecią wskutek zapłaty częściowej.

Jak widać jest to dobre rozwiązanie jeżeli – jako wierzyciele – chcemy szybko uzyskać przysługujące na zobowiązanie. Niestety znowu nie jest to możliwe w każdej sytuacji a głównym problemem może być znalezienie osoby chętnej do sporządzenia cesji wierzytelności. 

 

W tym momencie zakończymy pierwszą część serii o szeroko pojętym temacie Długów. Prześledziliśmy najważniejsze zapisy jakie określają same pojęcie długu, a także kilka rozwiązań jakie ma każda ze stron. W kolejnej części zajmiemy się kolejnymi możliwościami pozbycia się długów – w tym umorzeniem. Zapraszamy do dalszej lektury!

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.